Yönler Nasıl Yazılır

- Norveç'in kuzeyi

- Arjantin'in en güneyi

- Bükreş'in doğusu

- Memphis'in batısı



gibi ifadelerde kuzey, güney, doğu ve batı sadece yön bildirir. O nedenle küçük harfle yazılırlar. Türk Dil Kurumu bu konuda şöyle demektedir:



Düşünce, hayat tarzı, politika vb. anlamlar bildirdiğinde doğu ve batı sözlerinin ilk harfleri büyük yazılır: Batı medeniyeti, Doğu mistisizmi vb.



UYARI: Bu sözler yön bildirdiğinde küçük yazılır: Bursa’nın doğusu, Ankara’nın batısı vb.
(TDK Büyük Harflerin Kullanıldığı Yerler)



Fakat yön bildiren kelimeler bir özel adı oluşturan kelimelerden birisi olursa büyük harfle yazılır.



- Doğu Türkistan

- Batı Ataşehir

- Kuzey Kore

- Güney Afrika



gibi örneklerde görüldüğü üzere ülke adları, coğrafi adlar gibi özel adlarda bu kelimeler büyük harfle yazılır.



Ayrıca TDK'nin belirttiği gibi Amerika-Avrupa kültürünü ifade eden Batı kelimesiyle Asya, Afrika kültürünü ifade eden Doğu kelimesinin ilk harfi büyük yazılır. Kelimelerin bu bağlamda kullanıldığını anlamak için şu teste başvurabilirsiniz: Doğu-Batı kelimesini kullandığınız bağlamda Polonya Batı'ya, Fas ise Doğu'ya mı tekabül ediyor? Eğer öyleyse baş harfini büyük yazabilirsiniz çünkü kültür, hayat tarzı anlamında kullanılmıştır. Coğrafi olarak ise Fas Polonya'nın çok daha batısındadır. Eğer siz de kelimeleri bu coğrafi anlamda kullanıyorsanız küçük harfle yazmanız gerekir.



Yön adlarının kullanıldığı bir örnek metin aşağıdaki alıntıda mevcuttur:





Güney, güney-batı, güney-doğu yönleri; kuzey, kuzey-doğu, kuzey-batı, batı ve doğu yönlerine göre daha sıcaktır. Sıcak bölgelerde ve zamanlarda öncelikle sebzecilik için sıcak yönler seçilmelidir. Burada daha çok turfanda sebze yetiştiriciliği ve sera sebzeciliği başarılı bir şekilde yapılır. Çok sıcak bölgelerde ve zamanlarda ise, kuzey, kuzeybatı, kuzey-doğu yönleri tercih edilmelidir. Yurdumuzda sebze yetiştiriciliği için genellikle güney yönler tercih edilmelidir. Yalnız Akdeniz Bölgesi'nde yaz aylarında kuzey yönleri fazla sıcaklığı düşürmek ve yaz aylarında da domates, biber gibi sebzeleri yetiştirmek için seçilmelidir.
(Vedat Şeniz, Sebzecilik, AÖF Yayınları, s. 80)



Kuzey ve Güney yön adları hakkında ayrıntılı bilgi için aşağıdaki Twitter an'ını okuyabilirsiniz.









Yön adlarının uluslararası (İngilizce) kısaltması kuzey yukarı gelecek şekilde aşağıdaki gibidir:







Atatürk Göktürk Alfabesi İle Nasil Yazilir - 𐰀𐱃𐰀𐱅𐰇𐰼𐰚
Hiç de Nasıl Yazılır
Türk Öğün Çalış Güven Nasıl Yazılır
Kun Feyekun Nasıl Yazılır
İyiki Nasıl Yazılır

Saptama Nedir

Saptama, Arapça kökenli 'tesbit' (ya da 'tespit') kelimesine karşılık olarak Atatürk tarafından önerilmiş ve zaman içinde dile yerleşmiş bir kelimedir.



Saptamak. This verb is Cep Kılavuzu's (1935) replacement for tespit etmek 'to establish, confirm'. Whoever devised it was playing the 1930s game of finding what might have been the Turkish etymon of the Arabic word for which a replacement was being sought. There was a suffix - ta-, appearing in the archaic yastamak 'to lean' and yaştamak 'to grow old', superseded since the fifteenth century by yaslamak and yaşlanmak respectively. So, if saptamak had ever existed, its modern equivalent would probably have been saplamak. That, however, exists in present day Turkish with the meaning 'to thrust, pierce'. But your true öztürkçeci has no difficulty in disposing of that kind of objection. Aksan (1976: 48) notes that there is a Kirghiz word saptamak, meaning, among other things, 'to wish, claim'. 'Türkiye Türkçesinde saptamakla yeni bir anlam yüklenmiş, bu da yadırganmamış, tutunmuştur' (In the Turkish of Turkey, saptamak has been given a new meaning, and this has not been considered odd but has caught on).
(Geoffrey Lewis, The Turkish Language Reform: A Catastrophic Success)



Türkçeye "Trajik Başarı" adıyla çevrilen eserinde ünlü Türkolog Geoffrey Lewis "saptamak"ın morfolojik yönden analiz edildiği takdirde Türkiye Türkçesindeki "saplamak" fiilinin arkaik yani eski haliyle söylenişinden başka bir anlama gelmediğini ifade etmektedir.



Tespit, Arapça söylenişiyle tesbit kelimesi ise subut, sabit ve ispat (isbat) ile aynı kökten gelir ve yerinden oynatılmazcasına kesinleştirilmiş, kanıtlanmış hale getirmek anlamına gelir. Kelimenin Arapçadaki sbt (sabt) kökü Türkçede sapta'ya çevrilerek dile kazandırılmıştır.



Günümüzde oturmuş anlamıyla "saptama" kelimesinin 'bir konu hakkında çürütülemeyecek kadar sağlam bir değerlendirme yapmak' anlamına geldiğini söyleyebiliriz.







saptama nedir








Atatürk Göktürk Alfabesi İle Nasil Yazilir - 𐰀𐱃𐰀𐱅𐰇𐰼𐰚
Hiç de Nasıl Yazılır
Türk Öğün Çalış Güven Nasıl Yazılır
Kun Feyekun Nasıl Yazılır
İyiki Nasıl Yazılır

Göktürkçe Hayır Nasıl Yazılır - 𐰚𐰀𐰖𐰃𐰼

Öncelikle belirtelim ki eski Türkçede "evet" ve "hayır" kelimeleri olmadığı gibi bu anlama gelen bir kelime de yoktur.



Muhtemelen, tıpkı Latincedeki ve benzer antik dillerdeki gibi eski Türkçede de evet-hayır sorularına sorudaki eylemin tekrarıyla cevap veriliyordu:



- Gider misin?

- Giderim (=evet)



- Gider misin?

- Gitmem (=hayır)



Evet ve hayır kelimeleri Türklerin Fars kültürüyle tanışmasından sonra dilimize girmiştir. Ayrıca öz Türkçede H harfiyle başlayan kelime yoktur fakat Göktürkler zamanında Tibet dilinden girmiş olan kelimeler vesilesiyle H'yi karşılayan harf Göktürk alfabesinde mevcuttur.



Hayır kelimesini Göktürkler yazıya dökseydi şöyle yazardı:



Aşağıdaki yazıyı, sadece Orhan alfabesi karakterlerini destekleyen bilgisayarlarda görüntüleyebilirsiniz ve üstünden geçip metin olarak kopyalayabilirsiniz:



𐰚𐰀𐰖𐰃𐰼



Aşağıdaki butona basarak da bilgisayarın hafızasına alabilirsiniz. Sonra istediğiniz yerde Ctrl+V tuşlarına basarak bu ifadeyi yapıştırabilirsiniz.

Mobil telefonda ise metnin belli bir yerine basılı tuttuğunuzda "yapıştır" seçeneği zaten çıkacaktır.

Ctrl+V için boşluk tuşunun üç yanındaki Ctrl tuşuna basılı tutmanız ve aynı anda V'ye basmanız yeterlidir.





Bilgisayarınız yukarıdaki yazıyı görüntüleyemiyorsa aşağıdaki görselden yararlanabilirsiniz:



Göktürkçe Hayır nasıl yazılır




Son olarak belirtelim ki olumsuz cevap anlamındaki "hayır" kelimesi Arapça "iyilik" anlamına gelen hayır kelimesinden gelir. Bir şeyin reddedilmesinde hayır olduğunu ima etmek için atalarımız bu kelimeyi kullanmıştır. Referandumun herkes için hayırlı sonuçlanmasını dileriz.







Atatürk Göktürk Alfabesi İle Nasil Yazilir - 𐰀𐱃𐰀𐱅𐰇𐰼𐰚
Hiç de Nasıl Yazılır
Türk Öğün Çalış Güven Nasıl Yazılır
Kun Feyekun Nasıl Yazılır
İyiki Nasıl Yazılır

Naçizane mi Acizane mi?

Her ikisi de doğrudur çünkü "naçizane" başka kelimesidir, "acizane" başka kelimesidir. İkisi de zarftır ama kökleri farklıdır.



Naçiz, değersiz anlamına gelir. Bir kıymet taşımayan, üstünlük taslamayan nesneler ya da kimseler için kullanılır.



- Benden sana naçizane bir tavsiye

- Naçizane bir önerim var



gibi ifadelerde öneride, tavsiyede bulunan kişi bunu üstünlük taslamadan yaptığını söylemek istiyordur.



Ayrıca belirtelim ki "naciz", "nacizane" değil "naçiz", "naçizane" yazmak gerekir. Yani doğrusu Ç harfiyledir.



Aciz ise güçsüz, güç yetiremeyen anlamına gelir.



- Acizane yaşanan bu hayat



ifadesi hayatta güçsüz kalındığını ifade eder.



Yerine göre her ikisi de doğrudur.



Örnek alıntı yapalım:



Boş ‘Laf’, günümüz toplumuna naçizane bir bakış açısıyla, biraz tebessüm ettiren üslupla, tespitleri oturduğum koltuktan yapmış olduğum analizler sonucunda yazdığım bir eleştiri-deneme çalışmasıdır.
(Bünyamin Kayalı, Boş 'Laf')



Papazlar bizim hocalarımızdan çok daha âlim kişiler. Biz kendileriyle acizane felsefe münakaşasına tutulduk. Papaz her taraftan haberdar. Yerin altından üstünden havadis veriyor. Ayrıca Auguste Comte'u, Descartes'ı, Spino- za'yı, Yunanileri, Senek'i filan tekmil ezbere biliyor. Ezberlerine almışlar ki hayret etmemek imkansız. Lakin ne de olsa bunların felsefesi, ister istemez metafiziğe kaçıyor.
(Kemal Tahir, Dutlar Yetişmedi: Bütün öyküler 1, s. 60)





naçizane mi acizane mi








Atatürk Göktürk Alfabesi İle Nasil Yazilir - 𐰀𐱃𐰀𐱅𐰇𐰼𐰚
Hiç de Nasıl Yazılır
Türk Öğün Çalış Güven Nasıl Yazılır
Kun Feyekun Nasıl Yazılır
İyiki Nasıl Yazılır

Yok Oluş Nasıl Yazılır

Yok olmak fiili Türk Dil Kurumu imlasına göre de Dil Derneği'ne göre de ayrı yazılır. Birleşik yazılmaz.



Yok olmak eyleminden türeyen "yok oluş" da ayrı yazılır çünkü eylemden ad türeten -iş eki gelmiştir. Bu, ifadeye ekin kendi anlamından öte bir anlam kaymak. O yüzden tıpkı gidiş, geliş, kaçış gibi oluş kelimesi türetilmiş olur ve "yok oluş" şeklinde yazılır.



Aşağıdaki metin, bu durumu gösteren ve basılı eserden yapılmış bir alıntıdır:



Bu laf kimisi için bir yok oluş, kimisi için bir başlangıç,kimisi için de kurtuluştur. Ben ne olduğunu tam olarak bilmesem de, dikkatim hep bu kelimenin üzerindeydi.Ölen birkaç kişi gördüm.İlki hastanedeyken yaşadığım bir anım
.

(İrfan Uyar, Anlasam, Anlatamazdım: Cesaretin kaptanın, erdemlerin tayfaların olsun)



Şu kitabın adı da yok oluş kalıbının yazılışına örnektir:



yok oluş nasıl yazılır


________________







Atatürk Göktürk Alfabesi İle Nasil Yazilir - 𐰀𐱃𐰀𐱅𐰇𐰼𐰚
Hiç de Nasıl Yazılır
Türk Öğün Çalış Güven Nasıl Yazılır
Kun Feyekun Nasıl Yazılır
İyiki Nasıl Yazılır

Ana Haber Nasıl Yazılır

Ana Haber Bülteni, günün en önemli gelişmelerinin sunulduğu programdır. "Ana" kelimesi burada "haber" kelimesinin değil "bülten" kelimesinin sıfatıdır. Yani haberlerin sunulduğu bültenler vardır. Akşam saat 7'deki bülten ise ana bültendir. O yüzden Ana Haber Bülteni denir.



Dolayısıyla "anahaber" diye bir kelime yoktur. Birleşik yazılması söz konusu değildir. "Ana Haber" şeklinde ayrı yazım doğrusudur.



Zaman içinde bülten kelimesinin düştüğü olmaktadır. "Ana Haber Sunucusu", "Ana Haber Tartışması", "Ana Haber Konuğu" gibi ifadeler için de yukarıda söylediklerimiz geçerlidir. "Anahaber Sunucusu" değil "Ana Haber Sunucusu" yazmak gerekir.



Örnek metin aşağıdadır:



Erkek "anchorman"lerin (ana haber sunucusu) tamamının yaşı 50'nin üstünde oysa kadınlar için o yaşlarda haber sunmak, program yapmak imkansız gibi... Başörtülüler de farklı bir kategoride. Medyada cinsiyet hep uzmanlık ve bilginin önüne
(Hatice Caner, ‎Melek Özman, ‎Burçin Belge, End to sexism in media!, s. 46)



ana haber


Atatürk Göktürk Alfabesi İle Nasil Yazilir - 𐰀𐱃𐰀𐱅𐰇𐰼𐰚
Hiç de Nasıl Yazılır
Türk Öğün Çalış Güven Nasıl Yazılır
Kun Feyekun Nasıl Yazılır
İyiki Nasıl Yazılır

Boy Pos Nasıl Yazılır

Hem Türk Dil Kurumu'nun imla kılavuzuna göre hem de Dil Derneği'nin yazım kılavuzuna göre 'Boy Bos' şeklindeki yazım doğrudur.



Bu ifadenin kökünün boy-post olduğu sanılmaktadır fakat dilde yuvarlanarak boy-pos ve zamanla boy-bos haline gelmiştir. Dolayısıyla boy-pos demek de çok yanlış değildir ama "boy bos" yazımı TDK gibi resmi otoritelerin doğru kabul ettiği yazımdır.



Örnek kullanım aşağıdaki alıntıda mevcuttur:



“Şu kuvvetli pazılara bak!” diye düşündü bir yandan da. “Tıpkı Sungur Alp, küçülmüş de büyüyor gibi. Daha on dokuzuna basmadı bile. Ama şu boy bos, şu omuzlar, hele yüz hatları... Sanki kırk yıl cenk meydanlarında pişmiş akıncılar gibi.
)Yavuz Bahadıroğlu, Sunguroğlu)



boy pos








Atatürk Göktürk Alfabesi İle Nasil Yazilir - 𐰀𐱃𐰀𐱅𐰇𐰼𐰚
Hiç de Nasıl Yazılır
Türk Öğün Çalış Güven Nasıl Yazılır
Kun Feyekun Nasıl Yazılır
İyiki Nasıl Yazılır